درباره سویا بیشتر بدانیم

درباره سویا بیشتر بدانیم : حفظ تعادل در رژیم غذایی و رعایت تناسب بین غذاهای گیاهی و حیوانی از مهمترین عوامل تامین مواد مغذی مورد نیاز بدن در تمامی سنین بخصوص در سنین رشد کودکان می باشد.

درباره سویا بیشتر بدانیم

چرا که در تامین پروتئین مورد نیاز کودکان نباید تنها به پروتئین های حیوانی تکیه نمود. در ضمن مطالعات نشان داده اند که شروع بیماری های مزمن مثل بیماری های قلب وعروق، فشار خون، سرطان و غیره از دوران کودکی می باشد و با رعایت رژیم غذایی صحیح می توان از بروز این مشکلات در بزرگسالی جلوگیری نمود.

یکی از فراورده های گیاهی که علاوه بر تامین پروتئین و سایر مواد مغذی در جلوگیری از بیماری های مزمن ذکر شده نقش دارد فراورده های سویا می باشند که با وارد کردن آن در رژیم غذایی شاهد معجزات سلامتی خواهیم بود.

در جوامع آسیایی که از فراورده های سویا بیشتر استفاده می کنند. شیوع بیماری های قلبی عروقی نسبت به جوامع غربی کمتر است. ترکیب اسیدهای آمینه پروتئین سویا، اسیدهای چرب غیر اشباع، فیبر رژیمی، ایزوفلاون ها، ساپونین ها و استرول های گیاهی از محافظ های بالقوه سیستم قلبی عروقی می باشند. 

اولین بار در سال ۱۷۲۱ سویا توسط گیاه شناسی آلمانی به اروپا معرفی شد؛ اما سویا در تمدن چین قدمت بیشتری دارد و به عنوان یکی از پنج دانه مقدس (برنج، گندم، سویا، جو و ارزن ) شناخته شده بود.

خواص بیشماری برای این محصول و فراورده های ناشی از آن عنوان شده است که به اختصار به آنها پرداخته می شود.

درباره سویا بیشتر بدانیم

  • تاثیر سویا در سلامت قلب وعروق

مطالعات حاکی از آن بوده که یکی از ریسک فاکتورهای بیماری های قلبی عروقی، بالا بودن میزان کلسترول خون است و ثابت شده است که سویا و فراورده های آن باعث کاهش کلسترول و کم شدن ریسک بیماری های قلبی عروقی می شوند. سویا این اثر را از طریق ترکیبات متعددی اعمال می کند. فیتواسترول ها از نظر شیمیایی شبیه به کلسترول بوده و از طریق رقابت با جذب روده ای کلسترول، پایین آورنده کلسترول خون می باشند.

ثابت شده که اسید آمینه لیزین و متیونین باعث افزایش کلسترول می شوند ولی آرژنین اثر معکوس دارد، پروتئین سویا مقدار بیشتری آرژنین نسبت به لیزین ومتیونین دارد و این نسبت باعث کاهش ترشح انسولین و گلوکاگن می شود، بنابراین ممانعت کننده از لیپوژنز می باشد.

همچنین مصرف سویا باعث افزایش تیروکسین می شود که آن هم کاهش کلسترول را به دنبال دارد. محققان ثابت کرده اند که اثر کاهش دهندگی کلسترول پروتئین سویا کاملا به ایزوفلاون ها که در سویا شامل Genistein Glycitein, Daidzein می باشند، بستگی دارد. این ترکیبات دارای خواص آنتی اکسیدان هم هستند و از اکسیداسیون LDL جلوگیری می کنند و باعث بهبود الاستیسیته رگ ها هم می شود.

باید گفت که استروژن سبب کاهش LDL می شود، از این رو ایزوفلاون ها عمل شبه استروژنی دارند. در مقایسه با پروتئین های حیوانی، پروتئین سویا سبب کاهش جذب کلسترول و اسیدهای صفراوی در روده می شوند و این امر منجر به افزایش دفع اسیدهای صفراوی خواهد شد.

  • تاثیرسویا در کاهش فشار خون

تحقیقات نشان داده اند که رژیم های گیاهی، پایین آورنده فشار خون هستند بنابراین جذب پروتئین سویا برای بیماران هیپرتنشنی مزایای دارد. مقدار اسید آمینه پروتئین سویا فشار خون را کنترل می کند که این امر احتمالاً مربوط به اثر حفاظت کلسیمی آن است.

  • تاثیرسویا درپوکی استخوان

ثابت شده است که رژیم هایی با مبنع گیاهی ، خصوصا رژیم های سویایی ، باعث جلوگیری از پوکی اسخوان می شوند. سویا حاوی درصد کمی اسیدهای آمینه گوگرد دار است که این اسید آمینه ها مانع جذب کلسیم می شوند.
از این رو جایگزین کردن پروتئین حیوانی با پروتئین سویا، به کاهش فقدان کلسیم کمک می کند. پروتئین های سویا باعث هموستازی کلسیم شده و باعث کاهش دفع ادراری کلسیم در زنان یائسه می شود.

درباره سویا بیشتر بدانیم

  • تاثیر سویا در سایر بیماریها

ایزوفلاون ها کاهش دهنده عوارض ناشی از یائسگی بوده و ریسک بروز سرطان های پروستات سینه و کولون را کاهش می دهند. مکانیسم ضد سرطانی ایزوفلاون ها شامل فعالیت ضد استروژنیک، بازدارندگی آنزیم های سرطانی، فعالیت آنتی اکسیدانی وافزایش مصونیت سلولی است.
با توجه به مطالب ذکر شده لزوم استفاده هر چه بیشتر از فراورده های سویا در رژیم غذایی روزانه ضروری به نظر می رسد.
در کنار آن شیر سویا محصولی است که جدیدا به بازارهای کشورمان وارد شده است و خواص ارزنده آن در کاهش کلسترول و کمک به کاهش ریسک بیماری های قلبی عروقی به دلیل ترکیب اسیدهای آمینه آن و وجود ایزوفلاون ها بر کسی پوشیده نمی باشد.

علاوه بر آن ایزوفلاون ها در جذب کلسیم وجلوگیری از دفع ادراری آن موثر می باشد و ترکیب اسیدهای چرب آن ( که شامل PUFA,MUFA می باشد.) خاصیت کاهش دهندگی کلسترول دارند. علاوه بر آن ایزوفلاون ها دارای خاصیت آنتی اکسیدانی هم هستند و از اکسیداسیون LDL در بدن جلوگیری می نمایند.

تحقیقات نشان داده اند که ایزوفلاون های شیر سویا نسبت به ایزوفلاون های پودر سویا سریعتر جذب می شوند بنابراین شیر سویا نسبت به پودر پروتئینی آن در تهیه این محصول برتری دارد. همچنین فرایند تخمیر انجام گرفته بر روی شیر سویا باعث افزایش میزان ایزوفلاون های قابل جذب می گردد.

رژیم شناسان توصیه می نمایند که در رژیم غذایی روزمره می بایست تعادلی بین پروتئین های گیاهی و حیوانی وجود داشته باشد و ترکیب این دو فراورده نسبت صحیحی از پروتئین های گیاهی و حیوانی را تامین خواهد نمود.