پوکی استخوان

سالانه در دنیا هزینه های زیادی صرف شکستگی های استخوانی ناشی از پوکی استخوان(Osteoporosis) می شود. این اختلال عمده ترین بیماری ناتوان کننده است که ۲۰ تا ۳۰ % زنان بالای ۶۰ سال را تحت تاثیر قرار می دهد. همچنین تخمین زده می شود ۱ نفر از هر ۲ زن و ۱ نفر از هر ۴ مرد بالای ۵۰ سال احتمال شکستگی ناشی از پوکی استخوان را در مقطعی از زندگی خود خواهند داشت. احتمال بقا پس از شکستگی های لگن و …بالا است، ولی بسیاری از افراد دارای ناتوانی های عمده باقی می مانند و یک نفر از هر ۴ نفر طی یک سال پس از شکستگی فوت می کند.

 

دکتر شادنوش

در سال های اخیر تشخیص این بیماری و تخمین احتمال شکستگی با پیشرفت های وسیعی همراه بوده است. تست دانسیته املاح استخوانی(BMD) بهترین روش تعیین سلامت استخوان به شمار می رود که در کنار شاخص های بیوشیمیایی در درمان پوکی استخوان مورد استفاده قرار می گیرد. درمان های فعلی شامل هورمون درمانی ، مکمل های مواد مغذی مانند کلسیم و ویتامینD، ورزش و دارو درمانی است

با توجه به هزینه های مالی ، اثرات بیماری بر کیفیت زندگی  و همچنین عدم امکان درمان یا بهبود بیماری بدون عوارض جانبی در حال حاضر ، مانند سایر بیماری ها پیشگیری در این بیماری نیز مهم تر از بحث درمان است. در این راستا هدف در درجه اول  پیشگیری از کاهش توده استخوانی است. فعالیت بدنی و رژیم غذایی از موارد کمک کننده در این زمینه هستند.

استخوان ها نیز مانند عضلات باید به طور منظم در معرض فشار ناشی از ورزش های مختلف مانند پیاده روی ، دویدن، رقص ، کار با وزنه یا ورزش های راکتی قرار بگیرند. ۳۰ دقیقه از این ورزش ها در بیشتر روزهای هفته می تواند در ساخت استخوان های محکم و همچنین بهبود سلامت قلب موثر باشد. در افراد در معرض خطر شکستگی پیش از آغاز ورزش باید با یک متخصص مربوطه در مورد نوع ورزش مناسب مشاوره شود. فعالیت بدنی در ابتدا باید به آهستگی شروع شود و با گذشت زمان به سطوح دلخواه افزایش یابد.

تعادل انرژی و مواد مغذی مورد نیاز با افزایش سن به یک چالش تبدیل می گردد. به علت کاهش متابولیسم بدن نسبت نیاز مواد مغذی به کالری دریافتی پس از یائسگی افزایش می یابد. در این موارد ممکن است نیاز به مصرف برخی مواد مغذی به صورت مکمل وجود داشته باشد. کلسیم از مهم ترین مواد مغذی در کاهش خطر پوکی استخوان می باشد. مطالعات نشان داده اند افراد مبتلا به پوکی استخوان معمولا دریافت غذایی کمتری از این ماده در طی زندگی خود داشته و دارای تعادل منفی کلسیم می باشند. با افزایش دریافت کلسیم تعادل این ماده مغذی مثبت می شود که نشان دهنده ذخیره آن در بدن است. دریافت کلسیم در جوامعی مانند ایران بر اساس آمار موجود کمتر از مقادیر توصیه شده است. در بدن ما مکانیسم های جبرانی وجود دارند که با کاهش دریافت ، کیفیت جذب کلسیم را افزایش می دهند. البته در اغلب این موارد این مکانیسم ها نیز در جبران کمبود کلسیم  کافی نیستند. همان طور که اغلب افراد می دانند غنی ترین منبع کلسیم لبنیات می باشند. البته بر خلاف تصور کره ، خامه و پنیر خامه ای دارای کلسیم کمی بوده و عمدتا از چربی تشکیل شده اند. دریافت کافی کلسیم در افراد گیاهخوار و افراد مبتلا به عدم تحمل لاکتوز با دشواری بیشتری همراه است. منابع غیر لبنی کلسیم شامل حبوبات ، ماهی های قابل استفاده با استخوان مانند ساردین و کنسرو سالمون ، بروکلی و سبزیجات برگ سبز هستند. توفو و محصولات سویا بر حسب فرایند مورد استفاده در تولید می توانند دارای مقادیرمتفاوتی کلسیم باشند. غذاهای غنی شده نیز از منابع دریافت کلسیم به شمار می روند.

برخی مواد مانند فیبر و اگزالات می توانند در جذب کلسیم اختلال ایجاد کنند. به عنوان مثال تنها در صد کمی از کلسیم موجود در اسفناج به علت محتوی اگزالات بالای آن قابل جذب است. مصرف مقادیر زیاد فسفر ، پروتئین ، ویتامینA ، الکل و کافئین نیز از دست رفتن کلسیم را افزایش می دهند. مصرف سیگار نیز به عنوان یک عامل غیر غذایی می تواند دفع کلسیم را افزایش دهد. ویتامینD برای جذب مناسب کلسیم ضروری است. مواجهه مستقیم با نور خورشید در کنار مصرف مواد غذایی غنی شده با این ویتامین دریافت کافی آن را تسهیل می کند.  در صورت ممکن نبودن دریافت کافی کلسیم از غذا مصرف مکمل توسط پزشک یا متخصص تغذیه توصیه می شود.

درباره نویسنده

پاسخ

یک × 1 =